- 26 Июнь 2025
Информация о Статье/Публикации
Просмотров: 627
TEMPUS THEOLOGIAE: ПРОБЛЕМАТИЗАЦИЯ ТЕОЛОГИЧЕСКОГО ВОПРОШАНИЯ В ФУНДАМЕНТАЛЬНОЙ ОНТОЛОГИИ ХАЙДЕГГЕРА
| Название на языке публикации: | TEMPUS THEOLOGIAE: ПРОБЛЕМАТИЗАЦИЯ ТЕОЛОГИЧЕСКОГО ВОПРОШАНИЯ В ФУНДАМЕНТАЛЬНОЙ ОНТОЛОГИИ ХАЙДЕГГЕРА |
| Автор: | АНТОН ВАВИЛОВ |
| Издание: | HORIZON. Феноменологические исследования. Том 14, №1 (2025), 49-74 |
| Язык: | Русский |
| Тип публикации: | Статья |
| EDN: TPVAPK | PDF (Загрузок: 627) |
Аннотация
В статье представлен подробный анализ осуществленной Мартином Хайдеггером проблематизации теологического измерения метафизики. Осмысливая историю и существо философии, Хайдеггер уже у Платона и Аристотеля распознает пронизывающее всю традицию принципиальное удвоение вопрошания. Ведущая всю метафизику постановка сущего под вопрос распадается на проблему сущности (бытия) сущего как сущего (онтологическая сторона вопроса) и проблему изначального, высшего, божественного сущего, которая и задает теологическое измерение вопроса. Так происходит «рождение» теологии из духа метафизики. Хайдеггер, однако, замечает, что само основание такой онто-теологической конституции философии для всей традиции оказывается в «беспроблемной темноте», что и вдохновляет на проект обоснования метафизики с целью отыскания общего неизвестного нам корня двух направлений вопроса. При этом, ставя и разрабатывая посредством экзистенциальной аналитики Dasein фундаментальный вопрос о смысле бытия вообще, главенствующую роль в своем проекте «метафизики метафизики» Хайдеггер, как может показаться, с самого начала отдает именно онтологическому измерению, подвергая теологическое своеобразному заключению в скобки и даже утверждая многоаспектное преимущество бытийного вопроса (в смысле «онтологического истолкования» сущего) перед чисто онтической проблемой «выведения» универсума сущего из высшего существа. По его оценке, данное направление вопроса характерно исключительно для «вульгарной», «ненаучной» метафизики в противоположность онтологически ориентированной, подлинно научной и развитой философской мысли. Так осуществляется «редукция» теологии фундаментальной онтологией. Однако вникание в условия возможности — и действительности — самой онтологии, приводящее к раскрытию факта невозможности онтологии обосновать саму себя чисто онтологически, с неизбежностью возвращает мысль к онтическому измерению, указывая на определенное сущее, имеющее «онтологический приоритет». Для классической метафизики таким сущим выступал Бог, для критически трансцендентальной и фундаментально онтологической постановки вопроса им mutatis mutandis выступает конечное экзистирующее Dasein. В таком имманентном самой онтологии радикальном возвращении в «онтику» и происходит своеобразный «реванш» теологии, которая с учетом изменения приоритетного сущего переосмысляется Хайдеггером в качестве «метонтологии». В завершение статьи разбирается бегло набросанная философом в курсе 1928 года идея метонтологии и ставится вопрос о границах научной философии.
Ключевые слова
метафизика, теология, онтология, метонтология, феноменология, Dasein, бытие, сущее, божественное, Аристотель, Хайдеггер.
References
- Aquinas, Th. (s.) (1886). Opera omnia. III. Commentaria in libros Aristotelis De caelo et mundo, De generatione et corruptione et Meteorologicum. Roma: Ex Typographia Polyglotta S. C. de Propaganda Fide.
- Aristoteles (1966). Metaphysik. München: Rowohlt.
- Beaufret, J. (2007). Dialogue with Heidegger. Modern philosophy. Rus. Ed. St. Petersburg: Vladimir Dal’ Publ. (In Russian)
- Derrida, J. (1967a). De la grammatologie. Paris: Les Éditions de Minuit.
- Derrida, J. (1967b). L’Écriture et la difference. Paris: Seuil.
- Derrida, J. (1972). Marges — de la philosophie. Paris: Les Éditions de Minuit.
- Derrida, J. (1990). Du droit à la philosophie. Paris: Galilée.
- Derrida, J. (1993). Sauf le nom. Paris: Galilée.
- Derrida, J. (1994). Politiques de l’amitié. Paris: Galilée.
- Derrida, J. (1996). Résistances de la psychanalyse. Paris: Galilée.
- Derrida, J. (2013). Heidegger: la question de l’Être et l’Histoire. Paris: Galilée.
- Fichte, J. G. (2013). Philosophical Works. Rus. Ed. Moscow: Akademicheskii proekt Publ. (In Russian)
- Gaginsky, A. (2023). Heidegger, Scholasticism, and Three Models of Theology. Khristianskoie Chteniie, 4, 139–151. (In Russian)
- Heidegger, M. (1975). Die Grundprobleme der Phänomenologie (GA 24). Frankfurt am Main: Vittorio Klostermann.
- Heidegger, M. (1976). Wegmarken (GA 9). Frankfurt am Main: Vittorio Klostermann.
- Heidegger, M. (1977). Phänomenologische Interpretation von Kants Kritik der reinen Vernunft (GA 25). Frankfurt am Main: Vittorio Klostermann.
- Heidegger, M. (1978). Metaphysische Anfangsgründe der Logik im Ausgang von Leibniz (GA 26). Frankfurt am Main: Vittorio Klostermann.
- Heidegger, M. (1979). Prolegomena zur Geschichte des Zeitbegriffs (GA 20). Frankfurt am Main: Vittorio Klostermann.
- Heidegger, M. (1980). Hegels Phänomenologie des Geistes (GA 32). Frankfurt am Main: Vittorio Klostermann.
- Heidegger, M. (1982). Vom Wesen der menschlichen Freiheit. Einleitung in die Philosophie (GA 31). Frankfurt am Main: Vittorio Klostermann.
- Heidegger, M. (1983). Die Grundbegriffe der Metaphysik. Welt — Endlichkeit — Einsamkeit (GA 29/30). Frankfurt am Main: Vittorio Klostermann.
- Heidegger, M. (1985). Phänomenologische Interpretationen zu Aristoteles. Einführung in die phänomenologische Forschung (GA 61). Frankfurt am Main: Vittorio Klostermann.
- Heidegger, M. (1988). Schelling: Vom Wesen der menschlichen Freiheit (GA 42). Frankfurt am Main: Vittorio Klostermann.
- Heidegger, M. (1989). Beiträge zur Philosophie (Vom Ereignis) (GA 65). Frankfurt am Main: Vittorio Klostermann.
- Heidegger, M. (1991). Kant und das Problem der Metaphysik (GA 3). Frankfurt am Main: Vittorio Klostermann.
- Heidegger, M. (1992). Platon: Sophistes (GA 19). Frankfurt am Main: Vittorio Klostermann.
- Heidegger, M. (1993). Die Grundbegriffe der antiken Philosophie (GA 22). Frankfurt am Main: Vittorio Klostermann.
- Heidegger, M. (1995). Logik. Die Frage nach der Wahrheit (GA 21). Frankfurt am Main: Vittorio Klostermann.
- Heidegger, M. (1996). Einleitung in die Philosophie (GA 27). Frankfurt am Main: Vittorio Klostermann.
- Heidegger, M. (1997a). Besinnung (GA 66). Frankfurt am Main: Vittorio Klostermann.
- Heidegger, M. (1997b). Der Deutsche Idealismus (Fichte, Schelling, Hegel) und die philosophische Problemlage der Gegenwart (GA 28). Frankfurt am Main: Vittorio Klostermann.
- Heidegger, M. (1997c). Nietzsche. Zweiter Band (GA 6.2). Frankfurt am Main: Vittorio Klostermann.
- Heidegger, M. (1999). Metaphysik und Nihilismus (GA 67). Frankfurt am Main: Vittorio Klostermann.
- Heidegger, M. (2001). Sein und Zeit. Tübingen: Max Niemeyer Verlag.
- Heidegger, M. (2003). Holzwege (GA 5). Frankfurt am Main: Vittorio Klostermann.
- Heidegger, M. (2004). Der Begriff der Zeit (GA 64). Frankfurt am Main: Vittorio Klostermann.
- Heidegger, M. (2005). Phänomenologische Interpretationen ausgewählter Abhandlungen des Aristoteles zu Ontologie und Logik (GA 62). Frankfurt am Main: Vittorio Klostermann.
- Heidegger, M. (2006a). Geschichte der Philosophie von Thomas von Aquin bis Kant (GA 23). Frankfurt am Main: Vittorio Klostermann.
- Heidegger, M. (2006b). Identität und Differenz (GA 11). Frankfurt am Main: Vittorio Klostermann.
- Heidegger, M. (2008). Seminare (Übungen) 1937/38 und 1941/42. 1. Die metaphysischen Grundstellungen des abendländischen Denkens. 2. Einübung in das philosophische Denken (GA 88). Frankfurt am Main: Vittorio Klostermann.
- Heidegger, M. (2009). Hegel (GA 68). Frankfurt am Main: Vittorio Klostermann.
- Heidegger, M. (2011). Seminare: Hegel — Schelling (GA 86). Frankfurt am Main: Vittorio Klostermann.
- Heidegger, M. (2012). Seminare: Platon — Aristoteles — Augustinus (GA 83). Frankfurt am Main: Vittorio Klostermann.
- Heidegger, M. (2013). Seminare: Kant — Leibniz — Schiller (GA 84.1). Frankfurt am Main: Vittorio Klostermann.
- Heidegger, M. (2016). Vorträge. Teil 1: 1915–1932 (GA 80.1). Frankfurt am Main: Vittorio Klostermann.
- Heidegger, M. (2022). Ergänzungen und Denksplitter (GA 91). Frankfurt am Main: Vittorio Klostermann.
- Husserl, E. (1922). Ideen zu einer reinen Phänomenologie und phänomenologischen Philosophie. Erstes Buch: Allgemeine Einführung in die reine Phänomenologie. Halle: Max Niemeyer Verlag.
- Jaeger, W. (1923). Aristoteles. Grundlegung einer Geschichte seiner Entwicklung. Berlin: Weidmannsche Buchhandlung.
- Jaran, F. (2006). L’onto-théologie dans l’oeuvre de Martin Heidegger: Récit d’une confrontation avec la pensée Occidentale. Philosophie, 3, 37–62.
- Kant, I. (2020). Critique of Pure Reason. Rus. Ed. Moscow: Akademicheskii proekt Publ. (In Russian)
- Marion, J.-L. (1995). Saint Thomas et l’onto-théo-logie. Revue thomiste, 1, 31–66.
- Marion, J.-L. (2011). Metaphysics and Phenomenology — Replacing Theology. Rus. Ed. Logos, 3, 124–143. (In Russian)
- Ricœur, P. (2019). Being, Essence and Substance in Plato and Aristotle. Rus. Ed. Moscow: Izdatel’stvo gumanitarnoi literatury Publ. (In Russian)
- Spinoza, B. (2001). Ethics. Rus. Ed. Moscow: AST Publ. (In Russian)
- Tengelyi, L. (2011). L’idée de métontologie et la vision du monde selon Heidegger. Heidegger Studies, 27, 137–153.
- Vavilov, A. (2022). The Problem of A Priori in Fundamental Ontology: A Priori Perfect and the Existential-Temporal Concept of Philosophy. Horizon. Studies in Phenomenology, 1, 141–169. (In Russian)
- Vavilov, A. (2024). Time of Question. Heidegger and the Problem of Metaphysics. St. Petersburg: Gumanitarnaia akademiia Publ. (In Russian)

Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution-NonCommercial» («Атрибуция — Некоммерческое использование») 4.0 Всемирная.
![]() |
|
| |
|
![]() |
|
| |
|
![]() |
|
| |
|
| |
|
| |
|
| |
|
| |
|
| |
|
| |
![]() |
| |
|
| |
|
| |
|
| |
|
| |
|
| |
|
| |
|
| |
|
|
![]() |
Мы в социальных сетях:





